گرید وبلاگ
میکسوماتوز در خرگوش چیست؟
میکسوماتوز در خرگوش
میکسوماتوز در خرگوش یک بیماری ویروسی بسیار مسری، پیشرونده و اغلب کشنده است که خرگوشها را درگیر میکند. این بیماری به دلیل سرعت انتشار بالا، شدت علائم و نبود درمان قطعی، یکی از مرگبارترین بیماریهای شناختهشده در خرگوشها محسوب میشود.
میزان مرگومیر خرگوش ها در میکسوماتوز میتواند بسیار بالا باشد و در صورت ابتلا به سویههای شدید ویروس، در برخی مناطق به ۹۰ تا نزدیک ۱۰۰ درصد میرسد. با این حال، شدت بیماری به عوامل متعددی از جمله:
- گونه و نژاد خرگوش
- وضعیت سیستم ایمنی
- سن و سلامت عمومی حیوان
- و بهویژه سویه ویروس میکسوما
بستگی دارد.
در ایالات متحده، موارد میکسوماتوز بیشتر در ایالتهای غربی، بهویژه کالیفرنیا و مناطق ساحل اقیانوس آرام گزارش شدهاند، اما این به معنای نبود خطر در سایر مناطق نیست و موارد پراکنده در نقاط دیگر کشور نیز مشاهده شده است.
علت بروز میکسوماتوز در خرگوش چیست؟
ویروس عامل بیماری میکسوماتوز
عامل ایجادکننده میکسوماتوزدر خرگوش ها، ویروس میکسوما (Myxoma virus) است که به خانواده Poxviridae تعلق دارد. این ویروس از نظر تکاملی با خرگوشهای بومی قاره آمریکا سازگار شده است.
در گونههای Sylvilagus (خرگوشهای دمپنبهای آمریکایی)، عفونت معمولاً:
- بدون علامت
- یا با علائم بسیار خفیف
بروز میکند و بهندرت باعث مرگ این گونه از حیوانات میشود. این موضوع نشاندهنده همتکاملی ویروس و میزبان طبیعی آن است.
اما زمانی که ویروس به خرگوشهای اروپایی وحشی یا خرگوشهای خانگی منتقل میشود، سیستم ایمنی این حیوانات قادر به کنترل عفونت نیست و بیماری به شکل شدید، سیستمیک و اغلب کشنده ظاهر میشود.
تاریخچه انتشار ویروس
از ویروس میکسوما در قرن بیستم بهطور عمدی برای کنترل جمعیت خرگوشهای وحشی اروپایی که باعث آفت جدی زیستمحیطی، در مناطقی مانند استرالیا و اروپا تبدیل شده بودند استفاده شد. این اقدام در ابتدا بسیار مؤثر بود و باعث کاهش چشمگیر جمعیت خرگوشها شد. با گذشت زمان، تعامل بین ویروس و میزبان منجر به ظهور سویههای مختلف ویروس با درجات متفاوتی از بیماریزایی و افزایش نسبی مقاومت ژنتیکی در برخی جمعیتهای خرگوش شد.
امروزه، سویههای بسیار کشنده ویروس در مناطقی مانند:
- کالیفرنیا
- ایالتهای ساحل اقیانوس آرام آمریکا
- شبهجزیره باخا در مکزیک
گزارش شدهاند و تخمین زده میشود که این سویهها بیش از ۹۹٪ خرگوشهای آلوده را از بین میبرند. در مقابل، در اروپا و استرالیا سویههای کمحدتتر نیز وجود دارند که ممکن است میزان مرگومیر آنها حدود ۵۰٪ یا حتی کمتر باشد، هرچند همچنان بیماری بسیار جدی محسوب میشود.
| ارائه خدمات درمانی، جراحی و مشاوره توسط بیمارستان حیوانات اکسیژن در سیدخندان |
میکسوماتوز چگونه منتقل میشود؟
میکسوماتوز عمدتاً از طریق تماسهای آلوده منتقل میشود و انتشار آن میتواند بسیار سریع باشد.
راههای اصلی انتقال شامل موارد زیر است:
- نیش حشرات خونخوار
مانند پشهها، ککها، مگسها و کنهها که ویروس را از یک خرگوش آلوده به خرگوش سالم منتقل میکنند. این مسیر، مهمترین راه انتقال بیماری محسوب میشود. - تماس مستقیم با خرگوش آلوده
تماس نزدیک، بهویژه در محیطهای متراکم یا در زمان جفتگیری، میتواند باعث انتقال ویروس شود. - تماس با اشیای آلوده (فومایتها)
مانند غذا، ملافه، قفس، بطری آب یا دست انسان که با ترشحات خرگوش آلوده تماس داشتهاند.
به دلیل پایداری نسبی ویروس در محیط و نقش حشرات ناقل، کنترل انتشار بیماری بسیار دشوار است و همین موضوع اهمیت پیشگیری را دوچندان میکند.
مطالب پیشنهادی: چرا چکاپ دورهای حیوانات خانگی اهمیت دارد؟
علائم تشخیص میکسوماتوز در خرگوش ها
علائم بیماری میتواند بسیار متنوع باشد و شامل موارد زیر است:
- قرمزی پلکها و چشمها
- ترشحات بینی و چشم (گاهی شیریرنگ)
- تورم پلکها، بینی، لبها، گوشها، صورت و ناحیه مقعدی یا تناسلی
- ایجاد ندولها یا تودههای پوستی
- افتادگی گوشها
- لکههای بنفش روی پوست
- بیحالی و تب
- کاهش اشتها و کاهش وزن
- مشکلات تنفسی
- تشنج، کما و در نهایت مرگ
توجه: برخی خرگوشها ممکن است علائم خفیف یا حتی بدون علامت نشان دهند، اما با وجود این، همچنان ممکن است بر اثر بیماری جان خود را از دست بدهند.
میکسوماتوز چگونه درمان میشود؟
در حال حاضر، هیچ درمان ضدویروسی مؤثر و اختصاصی برای میکسوماتوز در خرگوشها وجود ندارد. در بسیاری از موارد دامپزشکان مرگ (اتانازی) توصیه میکنند؛ بهویژه زمانی که خرگوش دچار نارسایی تنفسی، بیحالی شدید، کاهش شدید وزن یا درد کنترلنشده باشد.
با این حال، در موارد خاص مانند ابتلا به سویههای خفیفتر ویروس، تشخیص زودهنگام، یا وضعیت عمومی مناسب خرگوش ممکن است تصمیم به تلاش برای درمان حمایتی گرفته شود. هدف از این درمان، کنترل علائم، کاهش رنج حیوان و پیشگیری از عوارض ثانویه است، نه ریشهکن کردن ویروس.
درمان حمایتی (در صورت تلاش برای درمان)
درمان حمایتی باید تحت نظر دامپزشک مجرب در زمینه خرگوشها انجام شود و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- گرم نگه داشتن خرگوش
خرگوشهای مبتلا اغلب دچار افت دمای بدن میشوند. فراهم کردن محیطی گرم، آرام و بدون استرس به حفظ انرژی بدن و بهبود تحمل بیماری کمک میکند. - تغذیه کمکی
به دلیل کاهش اشتها یا ناتوانی در غذا خوردن، تغذیه کمکی با سرنگ یا غذاهای مخصوص خرگوشهای بیمار ضروری است. حفظ عملکرد دستگاه گوارش نقش مهمی در افزایش شانس بقا دارد. - تجویز مایعات داخل وریدی یا زیرجلدی
کمآبی یکی از عوارض شایع میکسوماتوز است. مایعدرمانی به حفظ تعادل الکترولیتها، بهبود گردش خون و حمایت از عملکرد اندامها کمک میکند. - استفاده از آنتیبیوتیکها
آنتیبیوتیکها ویروس میکسوما را از بین نمیبرند، اما برای پیشگیری یا درمان عفونتهای باکتریایی ثانویه (مانند ذاتالریه یا عفونتهای پوستی) استفاده میشوند. - کنترل درد و التهاب
مسکنها و داروهای ضدالتهاب برای کاهش درد، ناراحتی و التهاب ناشی از تورمهای شدید پوستی و مخاطی اهمیت زیادی دارند و نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی خرگوش ایفا میکنند. - مراقبت از چشمها و راههای تنفسی
در برخی موارد، پاکسازی ترشحات چشم و بینی و جلوگیری از انسداد راههای تنفسی بخشی از مراقبت حمایتی محسوب میشود. - جداسازی خرگوش بیمار
خرگوش مبتلا باید بهطور کامل از سایر خرگوشها جدا شود تا از انتقال ویروس جلوگیری شود و محیطی آرام برای بهبود نسبی فراهم گردد. - تصمیمگیری برای ادامه درمان یا اتانازی
پیشرفت علائم، شدت درد، پاسخ به درمان حمایتی و کیفیت زندگی خرگوش از عوامل کلیدی در تصمیمگیری هستند. اگر حیوان با وجود درمان دچار رنج شدید، ناتوانی پیشرونده یا کاهش شدید کیفیت زندگی شود، مرگ انسانی (اتانازی) بهعنوان اقدامی اخلاقی برای جلوگیری از درد و رنج بیشتر در نظر گرفته میشود.
چگونه میتوان از میکسوماتوز پیشگیری کرد؟
پیشگیری از میکسوماتوز نقش بسیار مهمی دارد، زیرا درمان بیماری محدود و اغلب ناموفق است.
واکسیناسیون
واکسن میکسوماتوز در برخی کشورها، بهویژه در اروپا، در دسترس است؛ اما در ایالات متحده ارائه نمیشود. حتی در صورت واکسیناسیون، ایمنی کامل و صددرصدی ایجاد نمیشود، اما واکسن میتواند شدت بیماری و میزان مرگومیر را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
مطالب مرتبط: حساسیت به واکسن در سگ ها و گربه ها
اقدامات پیشگیرانه غیر واکسینال
- قرنطینه خرگوشهای جدید
هر خرگوش جدید باید حداقل ۲ تا ۴ هفته جدا از سایر خرگوشها نگهداری شود تا از انتقال احتمالی بیماری جلوگیری شود. - جلوگیری از تماس با خرگوشهای وحشی
خرگوشهای خانگی نباید با خرگوشهای وحشی یا محیطهایی که خرگوشهای وحشی در آن تردد دارند تماس داشته باشند. - کنترل حشرات ناقل
از آنجا که حشرات خونخوار نقش مهمی در انتقال ویروس دارند، اقدامات زیر توصیه میشود: - جداسازی موارد مشکوک
هر خرگوشی که علائم مشکوک به میکسوماتوز دارد باید فوراً جدا و توسط دامپزشک معاینه شود. - نگهداری خرگوشها در فضای داخلی، بهویژه در مناطق پرخطر
- استفاده از توری و محافظ حشرات در محل نگهداری خرگوشهای فضای باز
- کنترل کک و سایر انگلهای خارجی با روشهای ایمن و مخصوص خرگوشها (تحت نظر دامپزشک)
