گرید وبلاگ
سیرکویروس طوطیسانان (PBFD): بررسی علائم بالینی، تشخیص و مدیریت بیماری
PBFD چیست؟
PBFD یا بیماری منقار و پر طوطیسانان یک بیماری ویروسی شدیداً واگیردار است که در انواع طوطیسانان دیده میشود. عامل این بیماری ویروسی به نام سیرکویروس طوطیسانان (Psittacine Circovirus) است. ویروس ابتدا پرهای پرنده را تحتتأثیر قرار میدهد و باعث ریزش، شکنندگی، تغییر شکل یا رشد غیرطبیعی آنها میشود.
در ادامه ممکن است منقار و ناخنها نیز درگیر شوند و دچار رشد نامنظم یا شکنندگی شوند. یکی از ویژگیهای مهم PBFD این است که بهمرور سیستم ایمنی پرنده را تضعیف میکند و همین مسئله باعث میشود پرنده نسبت به عفونتهای مختلف حساستر و آسیبپذیرتر شود. PBFD که در برخی منابع غیرعلمی به اشتباه «ایدز پرندگان» نامیده میشود.
کدام گونه از پرنده ها در معرض ویروس PBFD هستند؟
ویروس pbfd هردو گونه ی اهلی و وحشی طوطی سانان را درگیر می کند. این ویروس اغلب اوقات به طور معمول در کاکادوها، طوطی های خاکستری آفریقایی، طوطی برزیلی، لوری ها و لوریکیت ها، طوطی های اکلکتوس و مرغ عشق ها دیده می شود.
علائم PBFD در پرندگان چگونه ظاهر میشود؟
PBFD معمولاً آرام و تدریجی خودش را نشان میدهد و اولین جایی که میتوانیم متوجهش شویم، پرهای پرنده است. در ابتدای بیماری، پرهای تازه رشد کرده ظاهر طبیعی ندارند؛ ممکن است شکننده، موجدار، کوتاه یا بدشکل باشند و گاهی هم داخل آنها رگههای خونی دیده میشود. در پرندگانی مثل کاکادو و طوطی خاکستری که بهطور طبیعی پودر پر تولید میکنند، یکی از زودترین نشانهها همین کاهش یا قطع پودر پر است؛ چیزی که باعث میشود پرنده ظاهر کدر یا ناهمگون پیدا کند و مثل همیشه براق نباشد.
اگر بیماری پیش برود، پرها یکییکی میریزند و بخشی از فولیکولها آسیب میبینند. در مراحل شدید، رشد پر در نواحی مختلف متوقف میشود و پرنده ممکن است ظاهر کمپَر یا حتی بیپر پیدا کند؛ حالتی که هم برای پرنده آزاردهنده است و هم کیفیت زندگیاش را پایین میآورد.
| مطالب مرتبط: معرفی انواع نژاد عروس هلندی |
علائم PBFD در پرندگان چگونه ظاهر میشود؟
تاثیر PBFD بر روی منقار و ناخنهای پرندگان
PBFD فقط به پرها محدود نمیشود. در برخی پرندگان خصوصاً کاکادوها و طوطیهای خاکستری، منقار هم تحتتأثیر قرار میگیرد. منقار ممکن است بیش از حد رشد کند، شکننده شود یا ترک بخورد. ناخنها هم گاهی همین مسیر را طی میکنند و شکل و استحکام طبیعی خودشان را از دست میدهند.
این تغییرات معمولاً همراه با درد هستند و احتمال عفونت را بالا میبرند.
تضعیف سیستم ایمنی؛ مشکل پنهان PBFD
یکی از مهمترین اثرات این ویروس، کاهش قدرت سیستم ایمنی است. پرندهای که به PBFD مبتلاست، راحتتر دچار عفونتهای قارچی یا باکتریایی میشود، زودرنجتر و بیحالتر است و قدرت بدنش برای مبارزه با بیماریها کاهش پیدا میکند. در حقیقت، بسیاری از مشکلاتی که در ادامه بیماری دیده میشود، نتیجه همین ضعف سیستم ایمنی است.
شرایط حاد PBFD در جوجه پرنده ها
در جوجههای طوطی، بیماری میتواند بهصورت حاد بروز کند؛ به این معنا که هنوز هیچ تغییر روشنی در پرها دیده نمیشود، اما پرنده ناگهان ضعیف و بیحال میشود و در موارد شدید ممکن است خیلی زود از دست برود. این حالت بیشتر در طوطیهای خاکستری جوان دیده میشود و معمولاً در سنین کمتر از هفت ماهگی رخ میدهد.
بروز PBFD در مرغ عشق و طوطیهای برزیلی
در بعضی گونهها مثل مرغ عشق و طوطی برزیلی، شدت بیماری همیشه یکسان نیست. خیلی از این پرندگان ویروس را در بدن دارند اما ممکن است هیچ علامت جدی نشان ندهند.
اگر هم نشانهای بروز کند، معمولاً پرهای بال و دم بیشتر از بقیه قسمتها تحتتأثیر قرار میگیرند و حالت نامرتب یا ریزشی پیدا میکنند. برخی از این پرندگان مدتی بیمار میمانند و بعد بهتر میشوند، برخی هم ممکن است تا سالها با بیماری زندگی کنند.
چرا تست و قرنطینه مهم است؟
از آنجا که PBFD بیماری بسیار واگیرداری است و طوطیهایی مثل کاکادو و طوطی خاکستری حساسیت زیادی دارند، تست PCR برای پرندههای جدید—خصوصاً مرغ عشقها و طوطیهای برزیلی—اهمیت زیادی دارد. اگر قرار است پرنده جدید وارد محیطی شود که قبلاً طوطیهای دیگر در آن زندگی میکنند، قرنطینه حداقل ۶۰ روزه همراه با آزمایش بهترین راه پیشگیری از انتقال بیماری است.
تشخیص بیماری PBFD در پرندگان چگونه انجام میشود؟
| مطالب پیشنهادی: همه چیز در مورد طوطی ملنگو |
تشخیص بیماری PBFD در پرندگان چگونه انجام میشود؟
تشخیص PBFD معمولاً با ترکیبی از معاینه ظاهری و آزمایشهای تخصصی انجام میشود. در بسیاری از موارد، دامپزشک پرندگان هنگام معاینه اولیه و با توجه به سن، گونه و ظاهر پر یا منقار، به وجود این بیماری مشکوک میشود. با این حال، تنها روش قطعی برای تشخیص، آزمایش PCR است؛ آزمایشی که DNA ویروس سیرکویروس را شناسایی میکند و دقیقترین ابزار برای تشخیص این بیماری به شمار میرود.
در بیشتر مواقع نمونه مورد نیاز برای PCR از خون گرفته میشود، اما بسته به شرایط، دامپزشک ممکن است نمونهای از دهان یا مخرج پرنده نیز ارسال کند. این کار کمک میکند حتی در مواردی که ویروس در گردش خون کم است یا پرنده در مرحله ابتدایی آلودگی قرار دارد، شانس شناسایی بالا برود.
اگر در خانه چند پرنده نگهداری میکنید، دامپزشک ممکن است توصیه کند پرندگان دیگر نیز بررسی شوند؛ حتی اگر هیچ نشانهای از بیماری ندارند. دلیلش این است که برخی پرندگان میتوانند ناقل بیعلامت باشند و ویروس را بدون آنکه بیمار بهنظر برسند، منتقل کنند.
برای پرندگانی که در گروه حساس قرار میگیرند—مثل طوطیهای جوان یا گونههایی که استعداد بیشتری به PBFD دارند—ممکن است پیش از PCR، آزمایشهایی مثل CBC (شمارش سلولهای خونی) یا بیوشیمی خون درخواست شود. این آزمایشها بهطور مستقیم PBFD را نشان نمیدهند، اما یافتههای آنها میتواند شک دامپزشک را تقویت کند و منجر به انجام تست اختصاصی DNA شود.
آیا میتوان PBFD را درمان کرد؟
در حال حاضر هیچ درمان قطعی یا داروی ضدویروسی برای از بین بردن ویروس PBFD وجود ندارد. این بیماری توسط سیرکویروس ایجاد میشود و متأسفانه ویروس در بدن باقی میماند. با این حال، این به معنی بیفایده بودن درمان نیست; متخصص پرندگان میتواند با درمانهای حمایتی وضعیت پرنده را مدیریت کند و به او کمک کند با عفونتهای ثانویه مقابله کند.
درمان حمایتی معمولاً شامل مواردی مثل کنترل عفونتهای قارچی و باکتریایی، تقویت سیستم ایمنی، بهبود تغذیه و ایجاد یک محیط کماسترس برای پرنده است. میزان موفقیت این اقدامات به گونهی پرنده، شدت بیماری و مرحلهای که تشخیص داده میشود بستگی دارد.
پیشآگهی این بیماری متفاوت است. برخی پرندگان درگیر فرمهای شدید PBFD متأسفانه مدت زیادی دوام نمیآورند، اما در بسیاری از گونهها—بهویژه مرغعشقها و طوطیهای کوچک—مواردی دیده میشود که پرنده ماهها تا حتی سالها با مدیریت صحیح زندگی میکند و کیفیت زندگی قابلقبولی دارد.
در نتیجه، هرچند درمان قطعی وجود ندارد، اما مراقبت اصولی و حمایت دامپزشکی میتواند نقش مهمی در افزایش طول عمر و کاهش ناراحتی پرنده داشته باشد.
آیا واکسنی برای جلوگیری از PBFD وجود دارد؟
در حال حاضر هیچ واکسن تجاری و تأییدشدهای برای پیشگیری از PBFD وجود ندارد. تحقیقات متعددی روی واکسن این بیماری انجام شده، اما هنوز واکسنی که ایمن و قابلاعتماد باشد در بازار عرضه نشده است. به همین دلیل، بهترین راه مقابله با PBFD همچنان پیشگیری و کنترل انتقال ویروس است.
بعد از سال ۱۹۹۴، زمانی که واردات گسترده پرندگان وحشی به آمریکا ممنوع شد، شیوع PBFD در این کشور کاهش محسوسی پیدا کرد. بسیاری از پرورشدهندگان نیز با انجام تستهای منظم و جدا نگهداشتن پرندگان مشکوک، تلاش کردند انتقال ویروس را در گلههای خود محدود کنند. با این حال، این تلاشها همیشه یکسان نبوده و ممکن است پرندگان در مسیر فروش—بهویژه هنگام انتقال از یک پرورشدهنده به فروشگاه یا خانه جدید—با پرندگان آلوده تماس پیدا کنند.
بهترین کاری که صاحبان پرندگان میتوانند انجام دهند، زیر نظر داشتن سلامت پرنده توسط متخصص پرندگان و درخواست آزمایشهای تشخیصی در زمان خرید یا ورود پرنده جدید به خانه است. علاوه بر انجام تست PCR، توصیه مهم دیگر این است که هر پرنده جدید حداقل ۶۰ روز قرنطینه شود تا مطمئن شوید هیچ نشانهای از بیماریهای قابلانتقال، از جمله PBFD، ندارد.
این ترکیب ساده یعنی آزمایش + قرنطینه، مؤثرترین راه برای محافظت از پرندگان سالم خانه است؛ مخصوصاً اگر گونههای حساستری مانند کاکادو یا طوطی خاکستری نگهداری میکنید.
