گرید وبلاگ
آیا ویروس دیستمپر سگ خطرناک است؟
بیماری دیستمپر سگ چیست؟
ویروس دیستمپر سگ (Canine Distemper Virus – CDV) یک بیماری ویروسی بسیار مسری و بالقوه کشنده است که توسط ویروسی از خانواده پارامیکسوویروسها ایجاد میشود. این ویروس RNA تکرشتهای از نظر ساختاری به ویروس سرخک انسان (Measles Virus) شباهت دارد و به همین دلیل در برخی متون علمی «سرخک سگها» نامیده میشود.
این ویروس پس از ورود به بدن از طریق راه تنفسی یا دهانی، در بافتهای لنفاوی مانند لوزهها و غدد لنفاوی تکثیر میشود و سپس از طریق خون به اندامهای مختلف، از جمله دستگاههای تنفسی، گوارشی، عصبی و پوستی گسترش مییابد.
حیوانات در معرض خطر
- تولهسگهای واکسینهنشده (بین ۲ تا ۶ ماهگی)
- سگهای بالغ با ایمنی ضعیف یا مبتلا به بیماریهای مزمن
- حیواناتی که در پناهگاهها، پانسیونها یا محیطهای آلوده زندگی میکنند
- سگهایی که واکسن دیستمپر را در موعد مقرر دریافت نکردهاند
علائم اولیه دیستمپر سگ معمولاً شامل تب، بیحالی، عطسه، آبریزش بینی و چشم، بیاشتهایی و اسهال است. در مراحل پیشرفته، ویروس به سیستم عصبی نفوذ کرده و باعث علائم شدیدی مانند لرزش عضلات، تشنج و فلجی جزئی یا کامل میشود.
مطالعات علمی جدید (Frontiers in Microbiology, 2024) نشان دادهاند CDV قادر است گونههای وحشی مانند روباه، راسو و حتی شیر را نیز آلوده کند. همین موضوع سبب شده که این بیماری در اکوسیستمهای باز و جنگلی نیز تهدیدی جدی محسوب شود.
مطالب مرتبط: راهنمای علمی واکسیناسیون حیوانات خانگی
علائم بیماری دیستمپر سگ
علائم بالینی دیستمپر بسیار متنوعاند و بستگی به مرحله بیماری و مقاومت سیستم ایمنی حیوان دارند.
مرحله اول (تنفسی و عمومی)
- تب بالا (تا ۴۰ درجه سانتیگراد)
- عطسه و سرفه خشک یا مرطوب
- آبریزش بینی و چشم (گاهی با ترشحات چرکی)
- بیحالی، بیاشتهایی، کاهش وزن
- التهاب ملتحمه چشم (قرمزی چشم و ترشحات)
- تورم غدد لنفاوی
در این مرحله، بیماری بهراحتی با سرماخوردگی یا برونشیت اشتباه گرفته میشود.
مرحله دوم (گوارشی)
- استفراغ و اسهال (گاهی خونی)
- کمآبی شدید بدن
- ضعف عمومی و بیقراری
- بوی بد دهان به دلیل عفونتهای ثانویه
مرحله سوم (عصبی و مزمن)
اگر ویروس ویروس دیستمپر سگ از سد خونی-مغزی عبور کند، به بافتهای عصبی میرسد و علائم زیر ظاهر میشوند:
- رعشه و لرزش مداوم بدن (مایوکلونوس)
- چرخش غیرطبیعی سر یا حرکات نامنظم چشم (نیستاگموس)
- تشنج، فلجی جزئی یا کامل، پرشهای غیرارادی
- تغییر رفتار (گیجی، اضطراب، پرخاشگری یا افسردگی)
- سفت شدن کف پنجهها (هیپرکراتوز) یا تغییر در مینای دندان در تولهسگها
نکته علمی: طبق پژوهش PMC12197679 (2025)، نژادهای کوچک مانند شیتزو، مالتیز و پامرانین حساسیت بیشتری نسبت به فرم عصبی این ویروس دارند.
مطالب پیشنهادی: آرتروز در حیوانات خانگی
روشهای تشخیص ویروس دیستمپر سگ
تشخیص قطعی دیستمپر تنها با مشاهده علائم ممکن نیست، زیرا بسیاری از بیماریهای ویروسی دیگر (مانند پاروو) علائم مشابهی دارند. بنابراین ترکیبی از بررسی بالینی، تاریخچه واکسیناسیون و آزمایشهای دقیق لازم است.
بررسیهای بالینی
- تب، ترشحات بینی و چشم، بیحالی و لرزش عضلانی
- بررسی وضعیت دندانها، چشمها و غدد لنفاوی
- ارزیابی وضعیت تنفس و علائم عصبی
آزمایشهای ویروس دیستمپر سگ
- CBC (شمارش سلولهای خونی): کاهش شدید گلبولهای سفید (لنفوپنی) نشانه فعال بودن ویروس است.
- RT-qPCR: دقیقترین تست تشخیصی برای شناسایی RNA ویروس در خون یا ترشحات.
- تست سرولوژی: بررسی وجود آنتیبادیهای ضد CDV، بهویژه در سگهای واکسینهنشده.
مطالب پیشنهادی: کلسی ویروس چیست و چه نشانههایی دارد؟
درمان بیماری ویروسی دیستمپر | بیمارستان اکسیژن
تصویربرداری و روشهای تخصصی
- MRI یا CT Scan: برای شناسایی آسیبهای مغزی و نخاعی.
- آزمایش CSF (مایع مغزی نخاعی): تشخیص مستقیم حضور ویروس در دستگاه عصبی.
- پژوهشهای ۲۰۲۵ (PMC12115594) افزایش سطح Galectin-3 و Cardiotrophin-1 را بهعنوان نشانگرهای زودهنگام فرم عصبی معرفی کردهاند.
📍 نکته: در مراحل اولیه، ممکن است تستها منفی باشند، بنابراین تکرار آزمایش بعد از چند روز ضروری است.
راههای انتقال ویروس دیستمپر سگ
ویروس CDV در درجه اول از طریق قطرات تنفسی منتشر میشود، اما مسیرهای دیگر نیز در انتقال نقش دارند:
- تماس مستقیم با ترشحات بینی، چشم، ادرار یا مدفوع سگ آلوده
- استفاده از ظروف مشترک آب و غذا
- تماس با لباس، کفش یا وسایل آلوده انسان
- انتقال از مادر به تولهها از طریق جفت یا شیر
این ویروس در محیط خشک سریع از بین میرود، اما در دماهای پایین و محیطهای مرطوب تا چند روز فعال میماند.
تحقیقات Frontiers in Microbiology (2020) نشان دادهاند CDV میتواند از حیوانات وحشی مانند روباه و گرگ به سگهای خانگی منتقل شود، که این موضوع خطر همهگیری را افزایش میدهد.
مراحل و طول مدت بیماری
فرآیند بیماری دیستمپر معمولاً در سه فاز رخ میدهد:
- مرحله نهفتگی (۳ تا ۷ روز): ویروس وارد بدن شده ولی علائم قابل مشاهده نیست.
- مرحله حاد (۱ تا ۲ هفته): تب، ترشحات تنفسی، استفراغ و اسهال ظاهر میشوند.
- مرحله عصبی (چند هفته تا چند ماه): درگیری سیستم عصبی مرکزی همراه با تشنج و فلجی.
طبق گزارش Viruses (MDPI, 2025)، در فرم عصبی میزان مرگومیر ممکن است تا ۸۹٪ برسد. دوره کلی بیماری بسته به ایمنی حیوان از دو هفته تا چند ماه متغیر است.
در مواردی که ویروس به مینای دندان حمله کند، رشد دندانهای دائمی ناقص میشود و تولهها برای همیشه دندانهای شکننده خواهند داشت.
درمان بیماری دیستمپر
در حال حاضر درمان اختصاصی وجود ندارد و تمام روشها حمایتی هستند. هدف اصلی کنترل تب، پیشگیری از کمآبی، و جلوگیری از عفونتهای ثانویه است.
درمانهای حمایتی ویروس دیستمپر سگ
- تزریق سرم و مایعدرمانی برای جبران کمآبی
- داروهای ضدتهوع و ضداسهال مانند متوکلوپرامید
- آنتیبیوتیکها (آمپیسیلین، داکسیسایکلین یا سفالوسپورینها)
- داروهای ضدتشنج (دیازپام، فنوباربیتال، پتاسیم برمید)
- مکملهای ویتامین B و C برای تقویت سیستم ایمنی
درمانهای پژوهشی و نوین
مطالعات جدید نشان دادهاند که:
- استفاده از نانوذرات نقره (AgNPs) در برخی موارد باعث بهبود علائم شده است.
- نانوبادیهای ضد پروتئین H ویروس در شرایط آزمایشگاهی توانایی مهار ویروس را دارند.
- ایمونوگلوبولینهای اختصاصی (Hyperimmune Serum) در مراحل ابتدایی ممکن است مفید باشند.
اما هیچکدام از این روشها هنوز بهعنوان درمان رسمی تأیید نشدهاند.
نکته مهم
استفاده از استروئیدها معمولاً توصیه نمیشود، چون خطر عفونت ثانویه را افزایش میدهد؛ مگر در موارد خاص که تشنجهای شدید وجود داشته باشد.
پیشگیری از دیستمپر سگ
پیشگیری ستون اصلی کنترل این بیماری است.
- واکسیناسیون اولین و مهمترین اقدام است. تولهها باید از ۶ تا ۸ هفتگی واکسینه و یادآورهای سالانه دریافت کنند.
- واکسنهای زنده ضعیفشده (MLV) مؤثرترند، اما برای سگهای باردار باید واکسن غیرفعال انتخاب شود.
- بهداشت محیط، ضدعفونی روزانه ظروف آب و غذا و تهویه مناسب ضروری است.
- تماس سگ با حیوانات مشکوک باید محدود شود.
- تغذیه باکیفیت، مکمل و خواب کافی به تقویت ایمنی کمک میکند.
بر اساس گزارش PMC11355085 (2025)، جهشهای ژنتیکی جدید CDV در برخی مناطق باعث کاهش اثربخشی واکسنهای قدیمی شدهاند، بنابراین بهروزرسانی واکسن با مشورت دامپزشک حیاتی است.
| مطالب مرتبط: راهنمای علمی واکسیناسیون حیوانات خانگی |
جمعبندی
بیماری دیستمپر سگ ها، یکی از جدیترین تهدیدات ویروسی برای سگهاست که میتواند سیستمهای حیاتی بدن را از تنفس تا مغز تحت تأثیر قرار دهد. درمان قطعی برای این ویروس وجود ندارد، اما تشخیص زودهنگام، درمان حمایتی مناسب و واکسیناسیون منظم میتواند میزان تلفات را بهشدت کاهش دهد.
آگاهی صاحبان حیوانات، رعایت بهداشت، تغذیه سالم و همکاری مداوم با دامپزشک، مهمترین ابزارها برای جلوگیری از شیوع این بیماریاند.
در صورت مشاهده علائم مشکوک، مراجعه فوری به دامپزشک میتواند جان حیوان را نجات دهد.
بیمارستان دامپزشکی اکسیژن با خدمات شبانهروزی، تجهیزات پیشرفته و تیم متخصص، آماده ارائه مراقبت کامل به سگهای مبتلا به دیستمپر است.
